روابط اقتصادی ايران و اتحاديه اروپايي
روابط اقتصادي
همكاريهاي اقتصادي و تجاري ايران با كشورهاي اروپايي از سابقه
اي ديرينه برخوردار بوده و قدمت تجارت با برخي از اين كشورها به بيش از چند قرن مي
رسد. قرار داشتن ايران در مسير تجاري و تاريخي جاده ابريشم همراه با موقعيت ويژه
جغرافيايي ايران در منطقه بين خليج فارس و درياي خزر در مسير دو كريدور شمال- جنوب
و شرق- غرب , داشتن سواحل طولاني و دسترسي به آبهاي آزاد بين المللي از نقاط
برجسته اي هستند كه از ديرباز توجه بازرگانان اروپايي را به خود معطوف نموده است.
كشف ذخائر عظيم نفت و گاز در ايران اشتياق اروپا به سياستگزاري براي بهره مندي
درازمدت از اين منابع سرشار و همچنين تمايل ايران به افزايش درآمدهاي كشور از طريق
صادرات نفت را برانگيخت.
در سال ۱۹۵۷با تاسيس جامعه اقتصادي
اروپا، اين جامعه آمادگي خود را براي توسعه روابط تجاري با ايران اعلام نمود و
متعاقب آن در اول دسامبر ۱۹۶۳ اولين موافقتنامه تجاري بين
ايران و جامعه اروپايي براي يك دوره ۱۰ ساله امضا شد
با افزايش ناگهاني قيمت نفت و شوك نفتي سال ۱۹۷۳، از يكسو
اقتصاد كشورهاي اروپايي به شدت تحت تاثير قرار گرفت و از سوي ديگر افزايش درآمدهاي
نفتي موجب شد كشورهاي صادر كننده نفت طرحهاي توسعه اي عظيم و گسترده اي را
كه مستلزم استفاده از ابزار، ماشين آلات و دانش فني كشورهاي اروپايي و آمريكا بود،
آغاز نمايند.
در نوامبر سال ۱۹۷۴ شوراي وزيران جامعه مشترك اروپايي با
اشاره به جايگاه سياسي و اقتصادي ايران در منطقه آمادكي جامعه را براي امضاي
موافقتنامه جديدي با ايران تحت عنوان"موافقتنامه همكاري اقتصادي و
تجاري" اعلام نمود و متعاقب آن در تارخ ۱۸ نوامبر ۱۹۷۶
كميسيون اروپايي با توجه به روابط ويژه خود با دولت ايران با هدف توسعه تجارت و
افزايش نقش و مشاركت جامعه اروپايي در اجراي طرحهاي توسعه اي ايران رسماً مذاكرات
با ايران را آغاز كرد اما اين مذاكرات با
وقوع انقلاب اسلامي در ايران در سال ۱۹۷۹ عملاً متوقف شد.
با اين وجود روابط تجاري ايران با اعضاي جامعه اروپايي در قالب مبادلات و
همكاريهاي دوجانبه با روندي رو به رشد ادامه يافت. سرانجام شوراي وزيران اتحاديه
درنشست مورخ تاريخ ۱۷ ژوئن ۲۰۰۲ از كميسيون خواست مقدمات آغاز
مذاكرات تجاري براي انعقاد موافقتنامه تجارت و همكاري با جمهوري اسلامي ايران
موسوم به TCA ( Trade and Cooperation Agreement) را فراهم نمايد.
اتحاديه اروپايي به عنوان تأمين كننده اصلي كالاهاي صنعتي و
همچنين يك بازار بزرگ صادرات نفتي و غير نفتي از جايگاه ويژه اي در مبادلات خارجي
جمهوري اسلامي ايران برخوردار است. براساس گزارش منتشره از سوي مركز آمار اتحاديه
اروپايي ( Eurostat) تركيب و ارزش مبادلات تجاري ايران و اتحاديه اروپايي در سال ۲۰۰5به
ترتيب زير بوده است:
حجم روابط
با اتحاديه اروپائی (به ميليون يورو)
شرح
|
مواد غذايي و دخانيات |
مواد خام |
انرژي |
مواد شيميايي |
ماشين آلات حمل و نقل |
ساير اقلام |
جمع
|
|
صادرات ايران |
۲۴۹ |
۱۲۸ |
۶۰۴۰ |
۴۹ |
۵۴ |
۳۳۷ |
۶۸۷۲ |
|
واردات ايران |
۷۹ |
۷۷ |
۱۴ |
۱۰۹۷ |
۶۴۱۷ |
۱۶۹۱ |
۹۸۰۱ |
مجموع مبادلات
|
۱۶۶۷۳ |
||||||